RIJKSMUSEUM GESCHIEDENIS
Rijksmuseum - thuisbasis van Nederlandse meesterwerken
Het Rijksmuseum heeft een lange en interessante geschiedenis die 200 jaar teruggaat. Het heette oorspronkelijk de Nationale Kunstgalerie en werd gebouwd in opdracht van de Nederlandse regering. Het huisvestte ongeveer 200 schilderijen en historische artefacten. Het museum onderging aanzienlijke renovaties, van het oorspronkelijke ontwerp in 1885 tot de laatste 10-jarige renovatie die in 2013 werd afgerond. Vandaag de dag is het een van de meest prominente monumenten in Nederland en is het een van de beroemdste musea ter wereld, dat elk jaar miljoenen bezoekers trekt.
Het ontstaan van het museum
In 1798 besloot de Nederlandse regering een nationaal museum op te richten dat het kunst- en culturele erfgoed van het land zou presenteren en patriottisme zou aanwakkeren. De Rijksgalerie opende op 31 mei 1800 haar deuren in Huis Ten Bosch in Den Haag. De eerste collectie bestond uit ongeveer 200 schilderijen en historische voorwerpen uit particuliere collecties en nationale instellingen, waaronder de Nederlandse Oost-Indische Compagnie. De eerste aankoop, *De bedreigde zwaan* van Jan Asselijn, kostte 100 gulden en is tot op de dag van vandaag een van de belangrijkste trekpleisters van het Rijksmuseum.
Van Den Haag naar Amsterdam
In 1808 werd het museum door Napoleon Bonaparte, die destijds over het Koninkrijk der Nederlanden regeerde, van Den Haag naar Amsterdam verplaatst. Amsterdam werd aangewezen als hoofdstad en het Koninklijk Museum opende zijn deuren op de bovenverdieping van het Koninklijk Paleis op de Dam, dat oorspronkelijk het stadhuis was. De kunstcollectie omvatte belangrijke werken, zoals Rembrandts De Nachtwacht.
Koning Willem I en de transformatie van het Rijksmuseum
Nadat koning Willem I in 1813 koning werd, kreeg het museum de naam 'Rijksmuseum' en verhuisde het naar het Trippenhuis, een 17e-eeuws paleis aan de Kloveniersburgwal. Die locatie was niet ideaal voor de collectie van het museum en werd te klein naarmate de collectie groeide. Sommige collecties werden verplaatst; voorwerpen uit de klassieke oudheid gingen naar een nieuw Oudheidkundig Museum in Leiden. Voorwerpen uit de afdeling Toegepaste Kunsten gingen naar een Kabinet van Curiosa in Den Haag. In 1838 opende in Haarlem een apart museum voor moderne 19e-eeuwse kunst. In die periode werden er niet veel belangrijke kunstvoorwerpen aan de collectie toegevoegd.
Een nieuw onderkomen voor Nederlandse kunst
In de 19e eeuw voldeed het Trippenhuis niet langer als onderkomen voor het nationale museum, en er werden plannen gemaakt om een nieuw gebouw te ontwerpen waarin Nederlandse meesterwerken konden worden ondergebracht. Dit was een tijd waarin musea en grootse kunstgalerijen in Europa belangrijke culturele trekpleisters aan het worden waren, en Nederland wilde een eigen museum om zijn artistieke erfgoed te eren. Het gebouw, ontworpen door Pierre Cuypers in gotische en renaissancestijl, ging uiteindelijk in 1876 van start na een langdurig debat over het ontwerp. Het museum opende in 1885 zijn deuren en huisvestte het grootste deel van de oudere schilderijen van Amsterdam, waaronder Rembrandts „Joodse bruid“ en werken uit Haarlem. Het omvatte ook een speciale ruimte voor het Kabinet van Curiosa, een prentenkabinet en andere prestigieuze collecties.
Renovaties en uitbreidingen
In de loop der jaren heeft het Rijksmuseum een reeks renovaties ondergaan. Tussen 1904 en 1916 werden nieuwe zalen toegevoegd, waarmee de Philipsvleugel ontstond. In de jaren vijftig en zestig werden de oorspronkelijke binnenplaatsen omgebouwd tot extra tentoonstellingsruimte. Na 1945 werden de collecties Nationale Geschiedenis en Beeldhouwkunst & Toegepaste Kunsten verplaatst. Hoewel de plannen voor een nieuw museum voor Nederlandse geschiedenis niet doorgingen, werd in de jaren vijftig een nieuwe afdeling Aziatische Kunst opgericht met collecties van de Vrienden van de Aziatische Kunst.
Tegen de jaren zeventig werd het museum steeds populairder en trok het jaarlijks ongeveer 1,5 miljoen bezoekers. Het gebouw voldeed echter niet meer aan de eisen van een modern museum, wat leidde tot discussies over uitbreidings- en renovatieplannen.
Terug naar het oorspronkelijke ontwerp
In 2003 begon het Rijksmuseum aan een ingrijpende renovatie die tot doel had de ruimte te herindelen om de toegankelijkheid voor bezoekers te verbeteren, met behoud van de historische uitstraling volgens het oorspronkelijke ontwerp van Cuypers. Het project stond onder leiding van de Spaanse architecten Cruz y Ortiz, die zich richtten op het moderniseren van de ruimte met behoud van de oorspronkelijke architectonische kenmerken van het museum. Het museum integreerde de afdelingen schilderkunst, toegepaste kunsten en geschiedenis om een verhaal te vertellen over de Nederlandse kunst en geschiedenis vanaf de middeleeuwen tot de 20e eeuw. Bij de heropening in 2013 trok het meer dan 2 miljoen bezoekers en het blijft een populaire culturele trekpleister.
Zalen en galerijen
Het Rijksmuseum is onderverdeeld in verschillende zalen die diverse aspecten van de Nederlandse kunst en geschiedenis presenteren. De Eregalerij toont beroemde Nederlandse meesterwerken en leidt naar de Nachtwachtgalerij, die speciaal is gewijd aan Rembrandts beroemde meesterwerk, De Nachtwacht. De Grote Zaal biedt met zijn gewelfde plafond en glas-in-loodramen een prachtige setting voor de presentatie van de Nederlandse geschiedenis. Andere ruimtes zijn onder meer de Beeldhouwkunstgalerij en de Aziatische Kunstgalerij, waar elk verschillende kunstvormen te zien zijn.
Openbare doorgang door het museum
Omdat het museum werd gebouwd op grond die door de gemeente Amsterdam ter beschikking was gesteld, eiste de gemeente een openbare doorgang, waardoor er een weg onder het museum ontstond die aanvankelijk openstond voor alle verkeer. Sinds 1931 zijn auto’s en vrachtwagens uit de doorgang verbannen omdat ze het museum zouden kunnen beschadigen, waardoor de doorgang nu is voorbehouden aan fietsers en voetgangers. Tijdens de renovatie van 2003 tot 2013 werden de fietsstroken naar het midden verplaatst, terwijl de ingangen van het museum werden verbreed.
De grootste bibliotheek van Nederland
Naast de kunst- en historische collecties herbergt het Rijksmuseum de grootste en oudste bibliotheek van Nederland. De elegante Cuypersbibliotheek, ontworpen in een prachtige neogotische stijl, is toegankelijk voor het publiek en beschikt zowel over een leeszaal als een studiezaal. De bibliotheek, opgericht in 1885, weerspiegelt Cuypers’ visie op het museum als een ruimte om te leren, niet alleen om kunst te bekijken. De indrukwekkende collectie, die ongeveer 450.000 items omvat, wordt voortdurend uitgebreid. In 2004 werd de bibliotheek gerenoveerd tot een klassieke leeszaal, waardoor ze nog uitnodigender is geworden voor bezoekers en boekenliefhebbers.
De meesterwerken van het Rijksmuseum
Wat het Rijksmuseum zo beroemd maakt, zijn de meesterwerken in de collectie. Tot de belangrijkste werken behoren Nederlandse meesters zoals Rembrandts De joodse bruid, zijn zelfportret, De Nachtwacht, Vermeers Het melkmeisje, Het straatje en Vrouw die een brief leest. Ook zijn er het zelfportret van Van Gogh, ‘De vrolijke drinker’ van Frans Hals en ‘De bedreigde zwaan’ van Jan Asselijn te zien. Met meer dan 8.000 objecten in 80 zalen toont het museum een grote verscheidenheid aan schilderijen, beeldhouwwerken en historische voorwerpen, zoals scheepsmodellen, vlaggen, wapens en zilveren en gouden voorwerpen uit de 17e en 18e eeuw. Het Rijksmuseum beschikt ook over een collectie beeldhouwkunst en kunstnijverheid, een nationale collectie tekeningen en prenten, en een collectie Aziatische kunst met Indiase, Chinese, Indonesische en Japanse kunst.
Wat is er zo bijzonder aan *De Nachtwacht*?
Rembrandts ‘De Nachtwacht’ is een van de beroemdste schilderijen van Nederland en een symbool van de Nederlandse kunst en cultuur. Het werd in 1642 geschilderd, in 1808 overgebracht naar het Rijksmuseum en is sindsdien uitgegroeid tot een van de meest gevierde werken van het museum. Het grote formaat en de dynamische compositie geven beweging weer, en Rembrandts gebruik van licht en schaduw zet belangrijke figuren extra in de schijnwerpers. Het schilderij wordt tentoongesteld in een speciale zaal met zorgvuldig ontworpen verlichting om de schoonheid ervan te benadrukken.
Wil je het Rijksmuseum & de Nederlandse geschiedenis en kunst ontdekken?
Ervaring zonder drukte
Rondleiding Rijksmuseum in kleine groep
Ga mee met onze rondleiding door het Rijksmuseum en verken de rijke geschiedenis van de Nederlandse kunst en cultuur. Bekijk de meesterwerken van de Nederlandse Gouden Eeuw, waaronder Rembrandts "De Nachtwacht", Van Goghs zelfportret, schilderijen van Vermeer en Jan Steen en nog veel meer meesterwerken uit de 8000 kunstwerken van het museum. Je gids leidt je langs de belangrijkste tentoonstellingen en legt de geschiedenis achter de kunst uit.
Rijksmuseum Privé Rondleiding
Verken het Rijksmuseum en de 17e-eeuwse Hollandse Meesters tijdens een persoonlijke rondleiding. Vermijd de drukte en geniet van een exclusieve ervaring met een privégids terwijl je beroemde schilderijen bekijkt van kunstenaars als Rembrandt, Van Gogh en Vermeer. Leer meer over de technieken en symboliek in hun kunst en hoor verhalen uit hun leven. Geniet van aandacht op maat tijdens je tour, verken in je eigen tempo en concentreer je op de kunstwerken die je het meest interesseren.